حل المسائل الهداية في النحو - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٠ - چه زمانى جمع كثره بجاى قله استعمال مىشود؟ آنرا با ذكر مثال روشن كنيد

( عروات) صلاة (صلوات) نعمى (نعميات) مستبهم (مستبهمات) فتاة (فتيات)

١١- و امّا تعيين جمع‌هاى سالم در جملات گذشته و بيان مفرد آنها:

الف: حسرات (جمع مؤنث سالم و مفردش حسرة است) خارجين (جمع مذكّر سالم و مفردش خارج مى‌باشد).

ب: خطوات (جمع مؤنث سالم و مفردش خطوة مى‌باشد.

ج: تائبون و عابدون و آمرون و ناهون و حافظون و مؤمنين (تمام جمع مذكر سالم بوده و مفردشان تائب، عابد، آمر، ناهى، حافظ و مؤمن مى‌باشد).

د: مهلكون و معذّبون (جمع مذكر سالم بوده و مفردشان مهلك و معذّب مى‌باشد).

ه: مصلّين و ساهون (جمع مذكّر سالم بوده و مفردشان مصلّى و ساهى مى‌باشد).

و: لذّات و تبعات (جمع مؤنث سالم و مفردشان لذّات و تبعة مى‌باشد).

١٢- و امّا تركيب جمله مذكور و بيان اعراب كلماتش:

انّ: از حروف مشبهة بالفعل، اعظم: مضاف و الحسرات مضاف اليهش، اسم براى « انّ » .

يوم القيامة: مضاف و مضاف اليه، ظرف و متعلق به « اعظم » حسرة: مضاف و رجل مضاف اليهش بوده، خبر براى « انّ » كسب: فعل و فاعل، صفت براى « رجل » ، مالا: مفعول براى « كسب »

فى: حرف جارّ، غير، مجرور به « فى » جار و مجرور متعلق است به « كسب » ، ظرف لغو، طاعة: مضاف اليه براى « غير » اللّه: مضاف اليه براى « طاعة » .

سؤالات و تمرينات ص (١٣٥- ١٣٤- ١٣٣)

١- جمع مكسّر را با ذكر مثال تعريف كنيد:

٢- جمع قلّه چيست؟ اوزان آن را ذكر كنيد:

٣- چه زمانى جمع كثره بجاى قلّه استعمال مى‌شود؟ آنرا با ذكر مثال روشن كنيد